Napisane przez: Renata Kwinta | Marzec 16, 2010

Niełupki świętego drzewa

Jeżeli jesteś biologiem z zamiłowania, a nie oglądałeś/oglądałaś jeszcze filmu Avatar, nadrób szybko tę zaległość. Nie, nie jestem w żaden sposób powiązana z Jamesem Cameronem, firmą producencką, aktorami, czy nawet pomocnikiem asystenta kosmetyczki Sama Worthingtona, nie płaci mi też dystrybutor tego filmu. Po prostu – przyroda w tym filmie gra rolę co najmniej drugoplanową, a liczne szczegóły nie ujdą oku tropiciela wszystkiego co żywe.

Po pierwsze – nasiona świętego drzewa, Drzewa Dusz – Atokirina‚… Trudno nie dostrzec podobieństwa do tego, co unoszone przez wiatr, fruwa od wiosny do jesieni po łąkach i nad trawnikami, a co oderwało się od tzw. dmuchawca, czyli owocostanu mniszka pospolitego (Taraxacum officinale F. H. Wigg.). Te filmowe „nasiona” to tak naprawdę owoce – niełupki, a wirujący element powalający im na lot to puch kielichowy, czyli pozostałość kwiatu z którego rozwinęła się pojedyncza niełupka. Filmowy wybór nie był przypadkowy: dokonała go Jodie S. Holt, profesor fizjologii roślin na Univeristy of California, Riverside [1]. Jej skojarzenie związane było z inną rośliną, karczochem hiszpańskim (Cynara cardunculus L.), który wytwarza gigantyczną ilość takich owocków. Pani profesor wie, o czym mówi, bo jako specjalistka od tzw. roślin inwazyjnych doskonale zdaje sobie sprawę, że taki sposób rozsiewania nasion (anemochoria) pozwala im na rozprzestrzenianie się na duże odległości.

Inną ciekawą rzeczą jest bioluminescencja – świecenie przedstawicieli pandoriańskiej flory. Nie występuje u ziemskich roślin, ale u niektórych zwierząt – owszem. Każdy widział tzw. robaczki świętojańskie (żadne tam robaczki, chrząszcze, świetlikowate; Lampyridae). A dlaczego rośliny na Pandorze świecą? Świecenie może przywabiać owady (nie robaki😉 ) i inne zwierzęta po to, aby zapyliły one te rośliny (zoogamia), albo by… stały się posiłkiem w przypadku roślin mięsożernych, których ziemskim przykładem jest rosiczka (Drosera L.).

Przewodzenie sygnałów poprzez korzenie pomiędzy roślinami to kolejny interesujący element. Nie ma takiej komunikacji u ziemskich roślin. Istnieje jednak wewnątrz rośliny, bo każda błona komórkowa obłożona jest ładunkami elektrycznymi, które przemieszczają się pod wpływem różnych zmian w otoczeniu i w roślinie, podobnie jak dzieje się to w komórkach nerwowych u zwierząt. Rośliny pomiędzy sobą porozumiewają się raczej gazowymi (lotnymi) sygnałami chemicznymi (zaliczanymi do Volatile Organic Compounds), więc np. roślina kukurydzy czy pomidora ogryzana przez owada może informować w ten sposób sąsiednią roślinę o zagrożeniu, więc ta się „zbroi” i syntetyzuje substancje obronne [2].

Rośliny na Pandorze są gigantyczne, bowiem atmosfera tego zaludnionego (zaNavi’onego?) księżyca bogata jest w dwutlenek węgla. Przypominam zatem wszystkim moim studentom, którzy wciąż nie zdobyli zaliczenia z fizjologii roślin czy z biochemii – dwutlenek węgla to źródło węgla dla roślin tak jak dla nas chleb czy ziemniaki. Rośliny pod względem pozyskiwania węgla są lepsze od nas, przetwarzają atmosferyczny CO2 na węglowodany, a z nich produkują energię i inne niż cukry związki.

A tym, którzy żałują, że ziemska przyroda nie jest tak piękna jak ta na Pandorze , proponuję  – kiedy nadejdzie wreszcie wiosna – wyjście do najbliższego parku czy lasku. Wystarczy usiąść w trawie, popatrzeć na omszone pnie, na zwinięte liście paproci, poczuć zapach kwiatów, choćby mniszka (pamiętając o jego niełupkach ;)). A jedność z przyrodą zamanifestować niewyrzucaniem plastikowej butelki do strumyka czy pod krzaczek. I see you!

[1] http://www.universityofcalifornia.edu/news/article/22462

[2] Airborne signals prime plants against insect herbivore attack. Engelberth J., Alborn H.T., Schmelz E.A., Tumlinson J.H. PNAS 2004, 101(6): 1781–1785.

Więcej o pandoriańskiej florze na blogu: http://omatikaya.blogspot.com/2010/02/flora-of-pandora.html

Renata Kwinta


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Kategorie

%d bloggers like this: