Napisane przez: Małgorzata Borek | Kwiecień 2, 2010

Cochlearia armoracia na wielkanocnym stole

Święta Wielkanocne to czas radości, duchowych przeżyć i spotkań w gronie rodzinnym, ale to także okres, w którym po wielu dniach ścisłego postu możemy zaszaleć w kuchni i przygotować wiele wspaniałych dań! A przy okazji przemyśleć dobroczynne działanie rodzimej flory na nasz organizm.

Wedle wielkanocnej tradycji na świątecznym stole nie może zabraknąć potraw zawierających chrzan. Dawniej wierzono bowiem, że jedząc pokaźną ilość tego specjału można uchronić się przed skutkami nadmiernego łakomstwa. Współczesna nauka to potwierdza, bowiem substancje czynne zawarte w korzeniu chrzanu ułatwiają wydzielanie soku żołądkowego, przyspieszając w ten sposób trawienie.

Chrzan, a dokładniej chrzan pospolity (Cochlearia armoracia L., albo Armoracia rusticana P. Gaertn., B. Mey. & Scherb.; jest też wiele innych nazw) to roślina należąca do rodziny kapustowatych (Brassicaceae). Wykształca duży, do 60 cm długości i 5 cm grubości korzeń palowy zawierający m.in. olejek eteryczny, kwas askorbinowy (witaminę C), wapń, sód oraz magnez. Witaminy C korzeń zawiera kilkakrotnie więcej niż cytrusy! W kuchni używany jest jako przyprawa i dodatek do sałatek, sosów, sera twarogowego, majonezu, awokado, a także ćwikły. Czasem młode liście chrzanu dodaje się również do sałatek, aby w ten sposób zaostrzyć ich smak.

Chrzan działa jak antybiotyk, zawiera bowiem fitoncydy – związki o działaniu bakteriobójczym i bakteriostatycznym, a także lizozym – enzym hydrolizujący peptydoglikany budujące ściany komórkowe bakterii. Pobudza też krążenie i jest środkiem moczopędnym. Starty korzeń stosuje się jako okład na miejsca odmrożone bądź zdrętwiałe. Ostry zapach chrzanu pochodzi od olejku eterycznego (gorczycznego) o specyficznym składzie. Może być on pomocny przy leczeniu problemów z zatokami.

Warzywo to, podobnie jak inne kapustowate, ma właściwości przeciwnowotworowe, związane z obecnością glukozynolanów: synigryny i glukonasturcyny, które enzym mirozynaza (to już drugi ważny dla nas, konsumentów enzym chrzanu) przekształca odpowiednio w izotiocyjaniany: allilu i fenetylu. Wszystkie te związki intensyfikują różne mechanizmy obronne naszego organizmu związane ze zwalczaniem komórek nowotworowych. Pamiętajmy, że dieta bogata w różne warzywa z rodziny Brassicaceae może zmniejszać ryzyko wystąpienia niektórych typów nowotworów: trzustki, piersi, prostaty, żołądka i płuc! Najzdrowsze, jak widać, są warzywa spożywane na surowo – wysoka temperatura niszczy enzymy, w tym mirozynazę.

Skoro już to wszystko wiecie, to składamy Wam wielkanocne życzenia wszelkiej pomyślności, pogody ducha, mokrego dyngusa oraz udanych wypieków i wyśmienitych dań (rzecz jasna z dodatkiem chrzanu:)).

A dla tych, którzy jeszcze nie mają pomysłu na dania z chrzanem mamy prosty przepis na Staropolską ćwikłę. Buraki też są szalenie zdrowe, ale o tym napiszemy kiedy indziej…

Składniki:

– 1 kg buraków ćwikłowych
– korzeń chrzanu
– kieliszek czerwonego wytrawnego wina
– pół szklanki octu winnego lub soku z cytryny
– sól
– cukier

Buraki oczyścić, wyszorować, upiec w piekarniku, przestudzić, obrać i zetrzeć na tarce z dużymi otworami. Układać w słoiku warstwami przekładając utartym i sparzonym chrzanem, solą i cukrem. Następnie zalać octem lub sokiem z cytryny wymieszanym z winem, przykryć i zostawić na 2-3 dni w chłodnym miejscu.

SMACZNEGO!

Literatura:

Biggs M., McVicar J., Flowerdew B. Wielka księga warzyw, ziół i owoców. Warszawa 2007. str. 220-221.

Fahey J.W., Zalcmann A.T., Talalay P. (2001): The chemical diversity and distribution of glucosinolates and isothiocyanates among plants. Phytochemistry 56: 5-51.

Śmiechowska A., Bartoszek A., Namieśnik J. (2008):  Przeciwrakotwórcze właściwości glukozynolanów zawartych w kapuście (Brassica oleracea var. capitata) oraz produktów ich rozpadu. Postępy Hig. Med. Dośw., 62: 125-140.

Małgorzata Borek, Renata Bączek-Kwinta


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Kategorie

%d bloggers like this: