Napisane przez: Małgorzata Borek | Kwiecień 21, 2010

Zapach wiosny: Viola odorata L.

Spacerując wśród drzew i zarośli możemy dostrzec ciekawą roślinę jaką jest Viola odorata L., inaczej fiołek wonny bądź pachnący. Ta drobna mrozoodporna bylina należąca do rodziny fiołkowatych (Violaceae) to jeden z niewielu słodko pachnących fiołków spotykanych w rodzimej florze!

Kwitnące rośliny fiołka wonnego (Viola odorata L.). Zdjęcie wykonano w Parku im. Dr. H. Jordana w Krakowie.

Fioletowe kwiaty fiołka wonnego możemy zaobserwować wczesną wiosną na przełomie marca i kwietnia, zarówno w parkach miejskich, jak i zaroślach, a także na obrzeżach lasów. Roślina ta preferuje półcień i miejsca niezbyt nasłonecznione, dlatego nie spotkamy jej w górach ani na wyżynach. Viola odorata L. jest stosunkowo niewielką rośliną. Jej wysokość nie przekracza 7 cm, jednakże jeden osobnik może rozrastać się na odległość 15 cm i więcej, gdyż posiada kłącza. Te pełzną sobie pod ziemią, i znienacka wydają liście i małe, acz charakterystyczne kwiaty. Mimo iż fiołek jest drobną rośliną, posiada wiele zalet, które sprawiają, że warto przyjrzeć się jej bliżej …

Zacznijmy od przyjemnego zapachu kwiatów, jaki fiołek wonny zawdzięcza olejkom eterycznym. Używane są one do perfumowania kremów, lotionów, szminek, pudrów i innych kosmetyków. Również perfumy i wody kwiatowe mogą zawierać nutkę zapachu fiołkowego. Zapach ten jest jednak drogi i trudno dostępny, więc często stosuje się sztuczne odpowiedniki tego olejku eterycznego. Efekty są na ogół nieco jarmarczne – naprawdę trudno jest dobrze podrobić naturę! Delikatne płatki Viola odorata L. wykorzystywane są także do produkcji potpourri czyli mieszanek tworzonych z suszonych fragmentów roślin charakteryzujących się wyjątkowym zapachem i przeznaczonych do dekoracji wnętrz naszych domów.

Olejek eteryczny fiołka wonnego ma ponadto działanie przeciwzapalne, moczopędne oraz wykrztuśne, pomocne w leczeniu chorób układu oddechowego przebiegających z kaszlem takich jak zapalenie oskrzeli, czy „zwykłe” przeziębienie. Jego głównym składnikiem jest, glikozyd salicylanu metylu – wiolutozyd.

Kwiat fiołka wonnego (Viola odorata L.).

Podobnie jak wiele innych roślin także i fiołek pachnący znalazł zastosowanie w kuchni. Kandyzowane kwiaty fiołków dawniej wykorzystywane były do dekoracji ciast, puddingów, lodów, a także słodyczy domowej roboty. Kwiaty stanowiły doskonały dodatek do sałatek, natomiast młode liście wykorzystywane były nawet jako ciekawy składnik wiosennych zup! Szkoda, że obecnie ta niezwykła roślina jest stosunkowo rzadko spotykana w naszej domowej kuchni. Niemniej piękno fiołka wonnego z pewnością zostało przez wiele osób docenione. Jest zatem chętnie uprawiany na balkonach i w przydomowych ogródkach w cieniach dużych drzew oraz krzewów. To roślina dobra dla zapracowanych i leniwych😉. Raz wysiane nasiona wydają rośliny, które dzięki kłączom co roku będą pojawiać się w tym samym miejscu, i nawet jeśli przestaniemy o nie dbać, z pewnością długo będą cieszyć nasze oko.

Jako ciekawostkę dodam także, że owoce Viola odorata L. mogą być przenoszone przez mrówki (myrmekochoria) na znaczne odległości, co ułatwia rozprzestrzenianie się fiołka w jego naturalnym środowisku. Nasiona fiołków zaopatrzone są w specjalne wyrostki tzw. elajosomy (ciałka mrówcze) bogate m.in. w cukry i tłuszcze, które są przysmakiem mrówek. Z kurierskich usług mrówek korzysta też opisywany wcześniej na naszym blogu ziarnopłon wiosenny czy glistnik jaskółcze ziele.

Jeśli jeszcze nie mieliście okazji zobaczyć fiołka wonnego, to koniecznie wybierzcie się na wiosenny spacer. Na pewno warto, zwłaszcza że możemy spotkać wiele innych (złoć żółta (Gagea lutea), zawilec gajowy (Anemone nemorosa L.)), równie ciekawych roślin.

Literatura:

Biggs M., McVicar J., Flowerdew B. (2007). Wielka księga warzyw, ziół i owoców. str. 386-387.

Kowalczyk B. (2007). Co się tyczy zapachów … cz. 12 ostatnia. Panacea Nr 2(19).

Gorb E., Gorb S. (2003). Seed dispersal by ants in a deciduous forest ecosystem. Mechanisms, strategies, adaptations. Kluwer Academic Publishers. str. 13.

Małgorzata Borek, Renata Bączek-Kwinta


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Kategorie

%d bloggers like this: