Napisane przez: Renata Kwinta | Maj 5, 2010

My name is lilac, just lilac

Kiedy byłam kilkuletnią dziewczynką, popularny wówczas piosenkarz Jerzy Połomski śpiewał:” Kiedy znów zakwitną białe bzy…”

Miał zapewne na myśli to:

Nie lubiłam Jerzego Połomskiego – najwyraźniej już wtedy nie był w moim typie. Nie lubię takiego stylu śpiewu. Nie znosiłam tej piosenki i nie cierpię jej nadal. Nie lubię też, kiedy nazywa się tę roślinę bzem. Bo to przecież lilak pospolity Syringa vulgaris L.!

Anglicy nazywają go lilac, Francuzi – lilas. Wykwintny i brawurowy (te kiście…) niczym James Bond. Lilac, just lilac. Bez, znany na ogół jako bez czarny (Sambucus nigra L.) ma także swój urok, ale między oboma krzewami różnic jest tyle, co między – no, na przykład – Bronisławem Komorowskim i Jarosławem Kaczyńskim, albo Jerzym Połomskim i Dodą.

Różnica pierwsza: pochodzenie. Lilak należy do rodziny oliwkowatych (Oleaceae), bez do piżmaczkowatych (Adoxaceae) lub – w systematyce Reveala – bzowatych (Sambucaceae Batsch).

Po drugie – budowa liści. Lilak ma liście całobrzegie, bez – złożone (z listków😉, ząbkowanych zresztą)…

Piękne kwiatostany lilaka, niekoniecznie białe ;)…

… nazywamy wiechą (tak, tak, wiecha jak u owsa!), tymczasem bez czarny ma kwiatostany baldachowate („parasol”) . Budowa pojedynczego kwiatu lilaka i bzu jest też odmienna.

Lilak przepięknie pachnie, więc chętnie go sadzimy przy domach. Zapach bzu jest raczej kontrowersyjny; znam wielu jego przeciwników dostających bzika i chwytających za piłę na widok każdego krzaczka. A szkoda, bo kwiatostany Sambucus nigra – skoro komuś brzydko pachną, można zebrać, usmażyć w cieście naleśnikowym i zjeść. Są szalenie zdrowe – zawierają dużo flawonoidów. Owoce (pestkowce, czyli coś w rodzaju maleńkich czereśni) mogą posłużyć do wyrobu wina, wysuszone są surowcem leczniczym, a może zostawimy je ptakom? Pięknie śpiewające różne drozdy (rodzaj Turdus) gustują w takich przysmakach. Kwiatostanów lilaka w cieście raczej nie zjemy, chyba że są wśród nas miłośnicy perfumowanych naleśników. Ale może lepiej delektować się zapachem świeżych kwiatów? Zwłaszcza że lilak kwitnie krótko – tylko w maju (bez nieco dłużej). Potem zostają mało atrakcyjnie wyglądające brązowe owoce – torebki.

No właśnie – ten jasnoróżowy właśnie kwitnie, a towarzyszy mu wspomnienie poprzedniej wiosny w postaci zaschniętych torebek.

Mało różnic? No to proszę: drewno lilaka wykorzystywane jest w przemyśle tokarskim, a z gąbczastego rdzenia bzu uzyskamy leciuteńki materiał do specjalnych celów, na przykład kuleczki służące do badań rezonansu akustycznego czy zjawisk elektrostatycznych… Zatem bez to też taki agent specjalny. Napiszę o nim więcej innym razem.

Obydwa gatunki bardzo lubię za ich specyficzny odrębny urok (i przy okazji – przydatność), czego nie mogę powiedzieć o wielu politykach czy piosenkarzach, nawet gdyby śpiewali poprawnie po botanicznemu :” Kiedy znów zakwitną białe lilaki…”.

(A lilaki różnej maści znajdziesz na blogu http://flowerbrained.wordpress.com/2010/05/11/mmmmmmm-lilacs/)

Renata Bączek-Kwinta


Responses

  1. Szukam informacji na temat bzu czarnego (Sambucus nigra L.), chciałabym dowiedzieć się jakie są jego odmiany?

    • Witam🙂. Dobór odmian zależy od potrzeb. Odmiany białe ‚Sampo’ i ‚Samyl’ są wymarzone dla kogoś, kto chce uzyskać dużo surowca leczniczego, czyli kwiatostanów i owoców. Rośliny kwitną najwcześniej w czwartym roku uprawy (uprawiane z jednorocznych sadzonek). Amatorom odmian ozdobnych czarnego bzu mogę polecić odmiany kwitnące na różowo – ‚Guincho Purple’, ‚Eva’, czy kremowobiałą ‚Pulverulenta’, o liściach z białymi plamkami. Z kolei ‚Black Beauty’ może zadziwić antocyjanowymi liśćmi.
      Nie wszyscy lubią czarny bez ze względu na specyficzny zapach w czasie kwitnienia, który ma jednak zaletę – odpędza muchy.

  2. To skad to sie wzielo ze ludzie maja zakodowane ze lilak to jednak bez?Przeciez nie z powodu piosenki.


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Kategorie

%d bloggers like this: