Napisane przez: Przemysław Kopeć | Październik 24, 2012

Syberyjski ananas

Spośród krzewów owocowych występujących na terenie naszego kraju, chcielibyśmy odkryć na nowo roślinę zwaną rokitnikiem zwyczajnym (Hippophae rhamnoides L.). Nie cieszy się on dużą popularnością, a szkoda. Wyróżnia się bowiem wyglądem, a jego owoce są cennym źródłem substancji odżywczych.  No i ta wytrzymałość… Ale po kolei…

Image

Rokitnik zwyczajny (Hippophae rhamnoides L.)

Ze względu na podobieństwo liści; wąziutkich, acz obficie porastających pędy, do liści rozmarynu, dawniej nazywany był rozmarynowcem. Tymczasem z rozmarynem nie ma nic wspólnego, bo należy do rodziny oliwnikowatych (Elaeagnaceae Juss). Naturalne miejsca gdzie występuje to rejon północnej  Europy, Kaukaz, Syberia oraz  Azja Mniejsza i Środkowa. W Polsce rokitnika można spotkać przede wszystkim na piaszczystych wydmach nadmorskich, a także w Pieninach, na terenach zurbanizowanych jako formę zdziczałą. Rokitnik zwyczajny to roślina dwupienna, co oznacza, że  możemy spotkać krzewy tworzące wyłącznie kwiaty męskie lub żeńskie. Podział ten zapobiega samozapyleniu. U wielu roślin samozapylenie nie jest korzystnym zjawiskiem, ponieważ ogranicza zróżnicowanie genetyczne. Krzew osiąga wysokość 6 m i silnie się rozgałęzia, a porastają go lancetowate, srebrzyście owłosione liście. Żółtawozielone kwiaty pojawiają się mniej więcej w kwietniu, jeszcze przed rozwojem liści. Owocami są drobne pestkowce, bardzo różnie ubarwione ­ od jasnożółtych do ciemnoczerwonych. Dojrzewają w okresie od końca sierpnia do października.

Image

Gałązka rokitnika zwyczajnego z owocami

Krzew posiada bardzo dobrze rozwinięty system korzeniowy zlokalizowany tuż pod powierzchnią gleby. Korzenie wytwarzają bardzo liczne odrosty, dlatego rokitnik znalazł zastosowanie w umacnianiu skarp. Roślina żyje w symbiozie  z mikroorganizmami glebowymi wykorzystującymi azot atmosferyczny, dzięki czemu może rosnąć na bardzo ubogich glebach. Rokitnik jest odporny na mróz, upały, suszę, zasolenie oraz zanieczyszczenia powietrza. Nie reaguje na przymrozki wiosenne i dobrze znosi długotrwałe zatapianie gleby. Wszystkie wyżej wymienione cechy sprawiają, że krzew ten jest bardzo dobrze przystosowany do warunków naszego klimatu. Widzimy to nawet na co dzień jadąc do naszego laboratorium ­ od co najmniej kilku lat, tuż przy jezdni, rosną i rokrocznie owocują rokitniki. Niestraszne im zimowe obfite sypanie soli na jezdnię (a gdzie potem ta sól trafia, no gdzie? Pod krzaczki…) ani spaliny, a ruch jest tam naprawdę duży, bo to główna droga prowadząca z centrum na lotnisko.

Jeżeli ktoś zachęcony naszym opisem chciałby założyć plantację rokitnika, to taką uprawę zaleca się zakładać na glebach lekkich, przewiewnych, o odczynie lekko kwaśnym lub obojętnym. Zarówno na plantacjach jak i w przydomowych ogródkach i należy też pamiętać o posadzeniu osobników męskich pośród osobników żeńskich, bo tylko wtedy uzyskamy owoce, a przecież cały urok rokitnika to kontrast jaskrawych gron pośród srebrzystozielonych liści.

Owoce rokitnika wyróżniają się spośród innych  tym, że zawierają dużo kwasów tłuszczowych nienasyconych (8-10 %), które pozytywnie wpływające na nasz organizm m.in.  obniżając poziom lipoprotein niskiej gęstości (LDL) potocznie nazywanych złym cholesterolem. Jednocześnie owoce są ubogie w cukry (5 %). Dodatkowo charakteryzują się wysoką zawartością witaminy C w skórce. Jest jej wielokrotnie więcej niż w owocach cytrusowych czy też czarnych porzeczkach. Ponadto witamina C nie jest rozkładana podczas przetwarzania owoców, ze względu na brak enzymu oksydazy askorbinianowej. Kolor owoców sugeruje obecność karotenoidów (prowitamina A), i tak jest w istocie. To samo dotyczy, witamin E i P, poza tym występują witaminy F, K, D, kwas foliowy, związki fenolowe oraz makro- i mikroelementy.

Image

Owoce rokitnika zwyczajnego

Surowe owoce rokitnika są kwaśne; słodkie stają się dopiero po przemarznięciu. Według mieszkańców Syberii mają one delikatny gorzkawo-kwaśny smak o ananasowym aromacie, stąd nazywane są syberyjskim ananasem. Owoce rokitnika zwyczajnego, ze względu na właściwości zdrowotne, polecamy do spożywania w postaci surowej, ale również w przetworach i nalewkach. Ze względu na unikalny skład chemiczny są wykorzystywane do otrzymywania wielu produktów spożywczych, farmaceutycznych i kosmetycznych.

Na świecie wyselekcjonowano ponad 150 odmian rokitnika. Liderem w jego hodowli jest Rosja, gdzie powstało ponad 60 odmian. Odmiany rokitnika różnią się między sobą wielkością owoców, plennością, obecnością kolców na końcu młodych pędów, stosunkiem cukrów do kwasów w miąższu owoców, zawartością tłuszczów, karotenoidów i witaminy C.

Czy trzeba coś więcej dodać na pochwałę rokitnika?

Maria Tatrzańska, Przemysław Kopeć, Renata Bączek-Kwinta


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Kategorie

%d bloggers like this: