Napisane przez: Renata Kwinta | Styczeń 28, 2015

Żywot choinki

W bożonarodzeniowy czas, już pierwszego poświątecznego dnia zwykle przytaczamy typowo polskie porzekadło-narzekadło „święta, święta, i po świętach”. Ale choinka jest, i jeśli żywa – pachnie, świecą się lampki… Teraz, u progu Wielkiego Postu, choinki często leżą pod śmietnikami, a gdzieniegdzie jeszcze stoją w mieszkaniach, choć wiele igieł zdążyło opaść i codzienne odkurzanie staje się coraz to bardziej irytujące. Choinka, choinka… i po choince.

Tak zwane pozbiorcze opadanie igieł irytuje zwykłych zjadaczy chleba, ale fascynuje ogrodników, bowiem wiele choinek eksportowanych na duże odległości po dotarciu do punktu dostawy nie nadaje się do użycia jako bożonarodzeniowe drzewka, co rzecz jasna przynosi straty tym, którzy chcą na choinkach zarobić. Tak dzieje się na przykład z kanadyjskimi drzewkami jodły balsamicznej Abies balsamea (L.) Mill., które jadą do Stanów Zjednoczonych. Dlatego trudno się dziwić, że to właśnie Kanadyjczycy szukają sposobu na przedłużenie żywotności swoich jodeł, a przynajmniej próbują dociec przyczyny.

Już kilka lat temu doniesienia o zależności pomiędzy etylenem a opadaniem igieł zelektryzowały media. Etylen, gazowy regulator wzrostu i rozwoju roślin, produkowany – paradoksalnie – przez same rośliny, jest znany jako wyzwalacz opadania liści u wielu gatunków. Aktywując geny odpowiedzialne za produkcję enzymów celulolitycznych, powoduje tworzenie tzw. warstwy odcinającej, wywołującej odpadanie ogonków liściowych, tak jak u nas strupek odpada z zabliźnionej rany. Dokładny mechanizm działania etylenu na szpilki jodły nie jest znany, ale gdy zastosowano inhibitory syntezy etylenu, zwłaszcza jeden z nich – aminoetoksywinyloglicynę (AVG) – igiełki znacznie dłużej się trzymały.

Dlaczego rośliny produkują etylen powodujący opadanie igieł, przecież nie ze złośliwości wobec świętujących Homo sapiens? Przyczyna jest trywialna – brak wody. Suche pomieszczenia, w których trzymamy pozbawione korzeni drzewko powodują, że woda ucieka z liści (bo szpilki to też liście) podczas transpiracji, a ponieważ roślina nie ma skąd jej wziąć, odbiera to jako sygnał – „uwaga, susza!” i reaguje „zrzucamy liście, może przeżyjemy”. Taka strategia może się jednak sprawdzić, gdy ukorzeniona w glebie roślina trafi po niedługim czasie na deszcz i powrót do normalnego uwilgotnienia gleby. A etylen znany jest jako jeden z tzw. hormonów stresu, który działa w niekorzystnych dla rośliny sytuacjach. W naszych ciepłych i suchych domach to rozwiązanie przyspieszy tylko koniec istnienia choinki.

Jedyny skuteczny sposób na przedłużenie żywotności drzewka, poza zakupem inhibitora syntezy etylenu, to przetrzymywanie choinki w temperaturze 5°C i wilgotności na poziomie 90%. Wcale nie żartuję, to wyniki badań. Oczywiście nie do zastosowania w mieszkaniach, ale być może w przechowalniach.

A choinkę może lepiej posadzić sobie przed domem?

Abies_balsamea_branchPędy jodły balsamicznej. Fot. Robert H. Mohlenbrock @ USDA-NRCS PLANTS Database

Dla zainteresowanych:

Mason T. MacDonald,  Rajasekaran R. Lada, Martine Dorais, Steeve Pepin, 2011: Endogenous and exogenous ethylene induces needle abscission and cellulase activity in post-harvest balsam fir (Abies balsamea L.). Trees 25: 947–952.

Mason T. MacDonald, Rajasekaran R. Lada, Martine Dorais, Steeve Pepin, 2012: Influence of humidity and
temperature on postharvest needle abscission in balsam fir in the presence and absence of exogenous ethylene. HORTSCIENCE 47(9):1328–1332.

Renata Bączek-Kwinta


Responses

  1. Świetny tekst. Zapamiętam.
    Że opadanie liści wiąże się z brakiem wody i ciepłym suchym otoczeniem to wiedziały już nasze prababcie – ale co innego mieć wiedzę o objawach a co innego opisać (lub zbliżyć się do opisu) mechanizm za objawy odpowiedzialny.

  2. Dziękuję bardzo, choć ja sama tego nie wyjaśniłam, skorzystałam z wyjaśnień innych badaczy🙂. Swoją drogą, naprawdę najbardziej cieszą mnie żywe choinki w ogrodach. Można je przecież świątecznie udekorować, a wiosną ponapawać się widokiem i aromatem młodych zieloniutkich krótkopędów i szyszek.


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Kategorie

%d bloggers like this: